Clemens non Papa 500 en Jeroen Bosch jaar 2016

In 2012 werd gevierd dat Clemens non Papa 500 jaar geleden leefde. In het kader van dit feit werden 150 componisten uit Vlaanderen en Nederland gevraagd om op een cantus firmus van Souterliedekens een nieuwe compositie te schrijven. Joost schreef voor deze gelegenheid drie composities voor gemengd koor en beiaard. Een deel van deze composities is in 2016 tijdens de 27ste Bossche beiaardweek in concertzaal De Toonzaal te 's-Hertogenbosch uitgevoerd door het Brabants kamerkoor onderleiding van Beni Csillag en op de rijdende beiaard Paul Maassen. 

Presentatie van lespakket Hemelse Tonen tijdens 27ste Bossche Beiaardweek 2016

 

Tijdens de 27ste Bossche Beiaardweek presenteerde de Bossche Beiaard Stichting het nieuwe lespakket voor de basisschool Hemelse Tonen. Stadsbeiaardier en initiator tot dit lespakket Joost van Balkom concerteerde begeleid door docenten van de Regionale Muziekschool 's-Hertogenbosch in de Toonzaal samen met leerlingen van basisschool het Bossche Broek onder leiding van schoolmusicus Annemien van den Dool. Zij voerden muziekstukjes uit over klokken. De leerlingen begeleidden zich zelf op o.a. speeldoosjes uit het lespakket. 

Het lespakket is te koop via de webshop van de Bossche Beiaardstichting: http://www.beiaardonline.nl/beiaardstichting/webshop/


Collecteren voor Serious Request op zaterdag 19 december 2015 in Eindhoven

Op zaterdag 19 december collecteerden leerlingen van het CKE te eindhoven voor Serious Request. Zij haaldenin nog geen uur € 145,00 op!


Loonse Kerstklokkenloop 20 december 2015: Presentatie van Hemelse Tonen

Op zondag 20 december 2015 presenteerde Joost Hemelse Tonen tijdens de Loonse Kerstklokkenloop. Zo'n dertig klokken van Royal Eysbouts waren op staken van architect en vormgever Rob van Dam in twee circels opgesteld. Kinderen mochten samen met Joost aan touwen trekken waardoor de klokken tot klinken werden gebracht. 




Les petites clarinetistes in Palestina

In augustus 2015 werd er in een zomerkamp in Bethlehem voor het eerst door Palestijnse kinderen gespeeld op kleine klarinetten. Joost was benaderd door Sounds of Palestine om kinderklarinetten te leveren voor dit kamp. Hij leverde 8 es-klarinetten en 100 rietjes, zodat zij zeker een half jaar vooruit kunnen!





Hemelse tonen, een educatief project voor de basisschool  


Initiatiefnemer: Bossche beiaardstichting en Joost van Balkom.

Inhoudelijke invulling: Annemien van den Dool.

Grafische vormgeving: Otto Vork.

Mogelijk gemaakt door: VSB-Fonds en Provincie Noord Brabant.

lespakket In dit project komt de beiaardier, die altijd hoog en onzichtbaar in de toren zit, naar de mensen toe. De klokken in de toren en haar bespeler maken we zichtbaar en voelbaar door ze naar beneden te halen. Met haar geluid, haar verhaal en haar geschiedenis. Op zoek naar nieuwe verbindingen en een update van haar rol in het dagelijks leven van de stad.

’s-Hertogenbosch heeft van alle Brabantse hoofdsteden de langste beiaard geschiedenis: Ook Jeroen Bosch heeft de beiaard gekend. Bij Jeroen Bosch hebben muziekinstrumenten  een slechte naam en duiden op verloedering, overspel etc. Klokken roepen op tot gebed en dat moet Jeroen Bosch als diepgelovig katholiek zeker zo ervaren hebben. In de tijd van Jeroen Bosch speelde namelijk de eerste beiaardier van ’s-Hertogenbosch, Alart metten Clocken (beiaardier tussen c.a. 1425 en 1430), op de St. Jansbeiaard. Hij is de eerste in een bijna onafgebroken reeks beiaardmannen. De klokken hingen toen nog niet in de Westertoren zoals nu, maar in de hoge middentoren die later is verbrand en niet meer is opgebouwd.

Vanaf 2015  willen wij op een basisschool het educatief Hemelse Tonen initiëren. Dit project heeft tot doel kinderen uit de groepen 5, 6 en 7 van de basisschool bewust en vertrouwd te maken met een typische Nederlandse cultuuruiting: de beiaardcultuur. Het project is reeds met een pilot gestart in 2014 bij de Bosch Parade. In het project komen verschillende facetten aan de orde:

Zo willen we het verhaal van de beiaardier nieuw leven inblazen en delen met de mensen die nu in de stad leven.


Beiaard in het water.

initiatiefnemer: Bossche beiaardstichting en Joost van Balkom, componist en uitvoerend musicus

Rob van Dam: architect vormgever

De geluiden van het carillon worden naar het water gebracht.

De beiaardier, die normaal onzichtbaar in zijn 'ivoren toren' opgesloten zit, wordt zichtbaar als een eigentijdse DJ. De klokken, die normaal in een toren hangen worden visueel verzelfstandigd door een eigen ophanging aan een staak. Hij bedient de klokken met een stokkenklavier en staalkabels. De lengte van de staken komen overeen met de toonhoogte van de klokken.

Het geluid wordt visueel en begrijpelijk gemaakt. De staken lijken zelfstandige mensdieren, die de beiaardier, als in een strijdwagen, voorttrekken door middel van staalkabels, die tussen het stokkenklavier en de klokken zijn gespannen.

In het schilderij ‘het laatste oordeel van Jeroen Bosch hangen mensen als klepels onder aan de klok. Dat zal de straf zijn door de heilige kerkklok uit die tijd. De silhouetten van de staken symboliseren mensdierfiguren, die het vagevuur zijn of eraan proberen te ontsnappen door een heilig geluid te produceren dat hun ziel zal reinigen, of niet.

 



Heeft Jeroen Bosch klokken gekend?

Bij Jeroen Bosch hebben muziekinstrumenten een slechte naam en duiden op verloedering, overspel etc. Klokken roepen op tot gebed en dat moet Jeroen Bosch als diepgelovig katholiek zeker zo ervaren hebben. In de tijd van Jeroen Bosch speelde namelijk de eerste beiaardier van ’s- Hertogenbosch, Alart metten Clocken (beiaardier tussen ca 1425 en 1430), op de St.Jansbeiaard. Hij is de eerste in een bijna onafgebroken reeks beiaardmannen. De klokken hingen toen nog niet in de Westertoren zoals nu, maar in de hoge middentoren die later is verbrand en niet meer is opgebouwd.

In de rekeningen van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap, waarvan Jheronimus Bosch lid was, wordt enkele malen een beiaardman vermeldt die “des nachts doen men Ons Vrou droeg” (Maria

Omgang) of tijdens “vergaderingen, doe men den swaen at” (Zwanenbroederschap) speelde. Alart speelde waarschijnlijk geen melodietjes maar hij beierde: luidde de klokken in een bepaald patroon.

Na bestudering van het drieluik ‘Het laatste oordeel’ blijken wel degelijk klokken in het werk van JB voor te komen. Mensenfiguren hangen als klepels aan de klok.

Inmiddels heeft ’s-Hertogenbosch een 500 jarige beiaardgeschiedenis, maar de jeugd, weet die nog wel wat een beiaard is? En dat de beiaardier iedere week op woensdag de beide beiaarden van de stad bespeelt?

Technische toelichting

De staken zijn bevestigd aan een stalen frame dat onder het wateroppervlak ligt. Het is voorzien van drijfvermogen, maar net niet voldoende. Het aanvullende drijfvermogen wordt geleverd door half transparante ‘skippy’ ballen, die met de lus naar beneden aan het frame zijn vastgemaakt. Het platform van de beiaardier is zelfdragend en is onder water verbonden met het frame. De voortstuwing gebeurt door een elektrische buitenboord motor, die in het platform is ingebouwd of door een schoepenrad of schroef, die met mensenkracht wordt aangedreven.

Bells and Birds

Projecten van Bert Vogels en joost van Balkom