Dansen op de klanken van de Sint Jansbeiaard

In de eerste helft van 2017 zal dans docente Anne Horster op ieder eerste woensdag van de maand op de Parade te 's-Hertogenbosch met haar cursisten dansen op de klanken van de Sint Jansbeiaard. 

Clemens non Papa 500 en Jeroen Bosch jaar 2016

In 2012 werd gevierd dat Clemens non Papa 500 jaar geleden leefde. In het kader van dit feit werden 150 componisten uit Vlaanderen en Nederland gevraagd om op een cantus firmus van Souterliedekens een nieuwe compositie te schrijven. Joost schreef voor deze gelegenheid drie composities voor gemengd koor en beiaard. Een deel van deze composities is in 2016 tijdens de 27ste Bossche beiaardweek in concertzaal De Toonzaal te 's-Hertogenbosch uitgevoerd door het Brabants kamerkoor onderleiding van Beni Csillag en op de rijdende beiaard Paul Maassen. 

Presentatie van lespakket Hemelse Tonen tijdens 27ste Bossche

beiaardweek 2016

Tijdens de 27ste Bossche Beiaardweek presenteerde de Bossche Beiaard Stichting het nieuwe lespakket voor de basisschool Hemelse Tonen. Stadsbeiaardier en initiator tot dit lespakket Joost van Balkom concerteerde begeleid door docenten van de Regionale Muziekschool 's-Hertogenbosch in de Toonzaal samen met leerlingen van basisschool het Bossche Broek onder leiding van schoolmusicus Annemien van den Dool. Zij voerden muziekstukjes uit over klokken. De leerlingen begeleidden zich zelf op o.a. speeldoosjes uit het lespakket. 

Het lespakket is te koop via de webshop van de Bossche Beiaardstichting: http://www.beiaardonline.nl/beiaardstichting/webshop/

Loonse Kerstklokkenloop 20 december 2015: Presentatie van Hemelse Tonen

Op zondag 20 december 2015 presenteerde Joost Hemelse Tonen tijdens de Loonse Kerstklokkenloop. Zo'n dertig klokken van Royal Eysbouts waren op staken van architect en vormgever Rob van Dam in twee circels opgesteld. Kinderen mochten samen met Joost aan touwen trekken waardoor de klokken tot klinken werden gebracht. 

Hemelse Tonen, een educatief project voor de basisschool  

Initiatiefnemer: Bossche beiaardstichting en Joost van Balkom.

Inhoudelijke invulling: Annemien van den Dool.

Grafische vormgeving: Otto Vork.

Mogelijk gemaakt door: VSB-Fonds en Provincie Noord Brabant.

lespakket In dit project komt de beiaardier, die altijd hoog en onzichtbaar in de toren zit, naar de mensen toe. De klokken in de toren en haar bespeler maken we zichtbaar en voelbaar door ze naar beneden te halen. Met haar geluid, haar verhaal en haar geschiedenis. Op zoek naar nieuwe verbindingen en een update van haar rol in het dagelijks leven van de stad.

’s-Hertogenbosch heeft van alle Brabantse hoofdsteden de langste beiaard geschiedenis: Ook Jeroen Bosch heeft de beiaard gekend. Bij Jeroen Bosch hebben muziekinstrumenten  een slechte naam en duiden op verloedering, overspel etc. Klokken roepen op tot gebed en dat moet Jeroen Bosch als diepgelovig katholiek zeker zo ervaren hebben. In de tijd van Jeroen Bosch speelde namelijk de eerste beiaardier van ’s-Hertogenbosch, Alart metten Clocken (beiaardier tussen c.a. 1425 en 1430), op de St. Jansbeiaard. Hij is de eerste in een bijna onafgebroken reeks beiaardmannen. De klokken hingen toen nog niet in de Westertoren zoals nu, maar in de hoge middentoren die later is verbrand en niet meer is opgebouwd.

Vanaf 2015  willen wij op een basisschool het educatief Hemelse Tonen initiëren. Dit project heeft tot doel kinderen uit de groepen 5, 6 en 7 van de basisschool bewust en vertrouwd te maken met een typische Nederlandse cultuuruiting: de beiaardcultuur. Het project is reeds met een pilot gestart in 2014 bij de Bosch Parade. In het project komen verschillende facetten aan de orde:

Zo willen we het verhaal van de beiaardier nieuw leven inblazen en delen met de mensen die nu in de stad leven.

Het lespakket is te verkrijgen via de webshop van de Bossche Beiaardstichting: http://www.beiaardonline.nl/beiaardstichting/webshop/


Boek Van Balkom beiaardiers, drie generaties Bossche klokkenspelers, 1915-2015

Al 100 jaar worden in ’s-Hertogenbosch de beiaarden op woensdagochtend bespeeld door beiaardiers uit het geslacht van Van Balkom. Toon van Balkom (1886-1989) was de pionier die mede geijverd heeft voor het herstel van de dramatisch verwaarloosde Sint Jansbeiaard in 1925. Zijn zoon Sjef (1922-2004) werd een van de centrale personen in het Bossche muziekleven. Kleinzoon Joost (1959) is net als zijn vader ook docent. Hij laat zien dat een beiaard niet alleen erfgoed is, maar ook een rol kan spelen bij moderne muziek, theater en beeldende kunst. 

Sinds vijfe
ntwintig jaar speelt de Bossche beiaardstichting een belangrijke rol bij de instandhouding en de promotie van dit cultureel erfgoed. Deze stichting is ook mede opdrachtgever en uitgever van het boek “ van balkom beiaardiers, drie generaties Bossche klokkenspelers 1915 - 2015 dat door Cees Slegers is geschreven. 
 
Dit boek kost €15,00 + verzendkosten en is bij Joost van Balkom te bestellen: joost@vanbalkom.com.
 

Introitus (1988 herziene versie 2015)

Deze compositie was oorspronkelijk bedoeld voor koperkwartet met luiklokken. Tijdens de 26ste Bossche beiaardweek werd gevierd dat de grootvader van joost in 1915 tot stadsbeiaardier van Den Bosch werd benoemd. Tijdens het openingsconcert werden composities van drie generaties van Balkom uitgevoerd voor beiaard en koperblazers in het Jeronimus Bosch Art centrum. De uitvoerenden waren leden van Fanfare Bereden wapens o.l.v. Rob kerkdijk. Paul Maassen speelde op de rijdende beiaard. 

Birds and Bells (2010-2014)

De laatste jaren werkte hij samen met beeldend kunstenaar en uitvinder Bert Vogels. Samen ontwikkelden zij projecten rondom een stukje Nederlands cultureel erfgoed: de beiaard. Het project Humming Birds hebben zij opgevoerd op Gaudeamus muziekweek (2011) , Magisch Maastricht (2012), De Bossche beiaardweek (2011), Theater festival De Boulevard (2010),in de nacht van het conservatorium van Maastricht (2012) en in een aangepaste versie in kunstfort Asperen (2013) en Peel en Klok museum te Asten (2014)

Voices bells and pipes (2009)
In opdracht van de Bossche Beiaardstichting en het Brabants Kamerkoor kreeg Joost de opdracht om een compositie te schrijven voor orgel, beiaard en gemengd koor. Hij schreef een stuk dat gebaseerd is op het anti oorlogs gedicht van Wislawa Szymborska The end and the beginning. Het eerste deel van de compositie is een rap van een schoonmaakster die na een oorlog de rotzooi moet opruimen. Het werkt eindigd met een etherisch zacht gezongen, bijna dreigend: Those who knew what was going on here must take way for those who know little and less than little....

Healing bells (2008)

Een spirituele luister beleving in de spits van de st janstoren. Een compositie van Joost van Balkom voor beiaard, altsaxofoon en sopraan, uitgevoerd door Cora van Rijn, sopraan, Paul van den Oever altsaxofoon en Joost van Balkom, beiaard.

Wanneer men  een klok herhaalt aanslaat ontstaat een pulserende klank die op en neer golft in een periodiek ritme. Dit pulseren laat zich ook beluisteren als het ademen van een klok. De pulserende klank neemt je mee in zijn golfbeweging waarin de klank met geregelde tussenpozen uitzet en krimpt. Het resultaat is dat de beiaardklanken worden omgetoverd in een hypnotiserende klankschaal. De altsaxofoon en de sopraan volgen in de 7 delen van de compositie de beiaard in haar zoektocht langs de 7 Sefiroth, de levensboom, uit de speculatieve Kabbala

Bereshit (2006)

Deze compositie voor beiaard is geschreven in opdracht van November music. De titel verwijst naar het Hebreeuwse " in den beginne", het eerste woord in de hebreeuwse bijbel. Bereshit is gebaseerd op de tweede letter uit het Hebreeuwse alfabet de Beth. De Beth vertegenwoordigt de tweeheid: God schiep hemel en aarde, licht en duisternis, maar ook leven en dood. Klokken hebben ook deze tweeheid in zich: zij luien ondermeer bij geboorte en dood. Je kunt ook zeggen dat Bereshit een compositie is over de "twee": het toonmateriaal is gebaseerd op de tweede toon van de chromatische toonladder, het interval "2" (grote secunde) en de omkering ervan de "10" hebben een prominente plaats in deze compositie.

De dood en de tijd (2002)

Geschreven in opdracht van het festival Oorproeven. De compositie is voor basklarinet, accordeon, tape en kleine beiaard. Uitvoerenden waren Hans Witteman, basklarinet, marion de Laat, accodeon en Joost van balkom op de stadhuisbeiaard. Zijn verrichtingen in het kleine torentje van het stadhuis waren op videoscherm te zien.

Bossche Beiaard Stichting

 De Bossche beiaardstichting is door voormalige VVV directeur Jan Wijtmans en Joost in 1990 opgericht om de belangstelling voor dit typisch Nederlands cultureel erfgoed te stimuleren.

Bossche beiaardweek

Eén van de speerpunten van de Bossche beiaarden stichting is het organiseren van de jaarlijkse Bossche beiaardweek. Het doel is om bij een groot en vooral breed publiek de belangstelling voor de beiaard te wekken. www.weekvandebeiaard.nl

Beiaard on line

Op initiatief van Joost heeft de Stichting Bossche beiaarden een uniek project ter hand genomen: beiaard on line: De onzichtbare beiaardier wordt zichtbaar, doordat in de cabine van de St.Jansbeiaard een camera zit waardoor je een beiaardconcert op de St.Jansbeiaard live kunt volgen. Voor meer informatie: www.beiaardonline.nl

  Bosch Requiem (2011-2016)

Joost is één van de weinige beiaardiers in Nederland die moderne muziek op de beiaard speelt. Volgens zijn zeggen is de beiaard, vanwege haar vreemde boventoonreeks, bij uitstek het instrument voor avant-garde muziek. tussen 2011 en 2016 voerde hij vlak voor het Bosch Requiem ( in de maand november) een compositie uit van een jong aanstormend talent van het Koninklijk Conservatorium: Ook jonge componisten moeten worden uitgedaagd om voor de beiaard te schrijven! 

 

Rondleidingen

De rondleidingen in de St.Janstoren van 's-Hertogenbosch worden verzorgd door de Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch. Zoals u op bovenstaande foto kunt zien, ontvangt Joost ook regelmatig kinderen in de toren.

Versteken

Tot de taak van de beiaardier behoort ook het zogenaamde versteken. In de St.Jans- en stadhuistoren van 's-Hertogenbosch zitten nog twee oude speel trommels. Deze "speeldozen" bevatten vier melodietjes voor de vier kwartieren. In de kermisweek, eind augustus, wordt het stadhuistrommeltje verstoken, in de Goede week, de klokken zijn dan immers naar Rome toe, wordt de St.Jans-trommel verstoken. Sinds een paar jaar wordt de St.Jans-trommel ook in november in het kader van Bosch Requiem verstoken. Marc Versteeg doet dan een voorstel om een lied met droevig karakter op de trommel te zetten.